Рамазан – бұл тек ашығу мен сусыздықтың айы емес, жүректі тазартатын, иманды күшейтетін, рухани өмірді байытатын ерекше кезең. Ол мұсылман баласына өз-өзіне баға беруге, күнделікті өміріндегі кемшіліктерді түзетуге мүмкіндік береді. Бұл айда кейбір адамдар ғибадатын арттырып, сауапқа кенелсе, ал басқалары үшін ол тек ашығумен шектелуі мүмкін.

Адам баласы осы айда өз жүрегін және ниетін тексереді, рухани жетілуге ұмтылады, қателіктерін түзейді және Аллаға жақындай түседі. Алла Тағаланың мейірімі шексіз. Егер бір адам Рамазан айындағы кейбір мүмкіндіктерді толық пайдалана алмаса, Жаратушы Иеміз оған сауапқа кенелудің басқа жолдарын да нәсіп етеді. Солардың бірі – Рамазаннан кейін келетін Шәууәл айындағы қосымша құлшылықтар, яғни, рухани өмірді жалғастыруға берілген жаңа мүмкіндіктер.

Шәууәл айы – Рамазаннан кейінгі ай, оның алғашқы күні – Ораза айт мерекесімен басталады. Бұл мереке – барша мұсылман үшін ерекше қуаныш. Айт күні мұсылмандар бір-бірін құттықтап, бірге бақытқа кенеледі, туыстық байланыстар нығаяды, үлкендерге құрмет көрсетіледі және мұқтаж жандарға көмек көрсетіледі. Мұның бәрі қоғамдағы татулық пен мейірімділіктің көрінісі. Сол себептен Шәууәл айының басталуы тек күнтізбелік кезең ғана емес, рухани жаңа белес, жүрек пен иманға серпін беретін уақыт болып есептеледі. Бұл ай – Рамазанда қалыптасқан жақсы амалдарды жалғастыруға берілген мүмкіндік. Өйткені мұсылман үшін құлшылық тек бір аймен шектелмейді. Рамазан жүректі тәрбиелейтін мектеп болса, Шәууәл – сол үйренген игі амалдарды өмірде жалғастырудың кезеңі. Мұсылман үшін Рамазан тек ораза тұтумен ғана шектелмейді, ол өмір бойы Аллаға жақындаудың жолдарын үйретеді, жүректі және жанды тәрбиелейді. Ал Шәууәл айы – сол сабақтардың жалғасы, бұрынғы игі істерді нығайту, рухани тәжірибені жетілдіру айы болып саналады.

Шәууәл айындағы ең сауапты амалдардың бірі – алты күн ораза ұстау. Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) хадистерінде былай деген: «Кімде-кім Рамазан айында ораза ұстап, одан кейін Шәууәл айында алты күн ораза тұтса, ол бір жыл бойы ораза тұтқандай сауап алады».

Ғалымдар бұл хадистің мәнін былай түсіндіреді. Исламда әрбір жақсы амал кем дегенде он еселеніп жазылады. Осылайша Рамазан айындағы отыз күн ораза үш жүз күннің сауабына тең болса, Шәууәл айындағы алты күн ораза алпыс күнге тең келіп, барлығы бір жылдық оразаның сауабындай болады.

Алты күнді айт мерекесінен кейін бірден немесе айдың кез келген күндерінде ұстаса болады. Мына жерде бастысы – осы алты күнді үзбей орындау. Бұл амал мұсылманның құлшылығын жалғастырып, Аллаға жақындығын арттыруға себеп болады. Ал бұл оразаны тұту тек қана жеке борыш емес, сонымен қатар адамның иман мен тәрбие деңгейін көтеретін маңызды әрекет болып табылады.

Жалпы Шәууәл айының тарихы терең. Исламға дейінгі дәуірде арабтар бұл айды кейбір ырымдарға байланысты жаман санаған. Сол кезде бұл айда некелер дұрыс болмайды деп сенген, себебі бұрынғы аңыз бойынша Шәууәл айында үйленген жастардың кейбірі қатерлі обаға шалдыққан. Сол дәуірдің адамдарында тағдырды құстың ұшу бағытына немесе күнтізбелік белгілерге байланысты байлап, соған сену кеңінен таралған. Алайда Ислам келген соң, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) қауымы ұстанатын негізсіз тиымдарды жойып, адамдарға шынайы түсінік берді. Солардың бірі – Шәууәлда үйленуге болмайды деген сенім. Айша анамызға үйленуі арқылы бұл ырымның негізсіздігі айқын көрінді. Құранда «Юнус» сүресінің 107-аятында: «Егер Алла саған бір зиян жеткізсе, онда оны Алладан басқа айықтырушы жоқ. Ал егер саған бір жақсылық қаласа, онда Оның кеңшілігін тойтарушы жоқ» деп айтылған. Яғни, адам тағдыры тек Алла қолында, адам оған тек сеніммен жетуі керек.

Шәууәл оразасына қатысты бірнеше маңызды ережелерді есте сақтау керек. Бұл ораза нәпіл болып саналады, яғни оны ұстау міндет емес, әрбір мұсылманның өз еркінде, алайда оны ұстамаған жан хадистегі бір жылдық оразаның сауабынан құр қалады. Ораза тек Шәууәл айында ғана тұтылады, бірақ оны қатарынан немесе аралап, мысалы, дүйсенбі мен бейсенбі сияқты күндерде де орындауға болады. Рамазан айында қаза болған оразаларды дәл осы Шәууәл айында өтеуге болады, ал Рамазан оразасын ұстамағандар да Шәууәл оразасын ұстауы мүмкін, бірақ хадистегі бір жылдық сауабын ала алмайды. Ораза таң намазынан басталып, шам намазына дейін жалғасады. Айт мейрамында ораза ұсталмайды, ал екінші күннен бастап алты күндік нәпіл немесе қаза оразаны бастауға болады. Ауыз ашқанда дәстүрлі түрде су немесе құрма жеп, қазақша тілек-дұға жасау жеткілікті, арнайы дұға міндетті емес. Осы ережелерді ұстану арқылы Шәууәл айындағы ораза толық әрі дұрыс орындалады, жүректі, денені және рухты байытады, иман мен сауапқа жеткізеді.

Шәууәл айы – тек рухани тәрбие үшін ғана емес, сонымен қатар адамдар арасындағы бірлік пен татулықтың айнасы. Бұл айда туыстық байланыстар нығайып, мұқтаждарға көмек көрсетіліп, қоғамда мейірім мен қайырымдылық күшейеді. Алты күндік нәпіл оразаны ұстай отырып, мұсылман өзіне де, айналасына да игілікті істер әкеледі. Ораза тек ауыз бекіту емес, сонымен бірге жүректі тазарту, иманды нығайту, рухани жетілу және қоғамға үлгі болу болып табылады. Міне, осы себепті Шәууәл айы әрбір мүмінге құлшылықты үзбей жалғастыруға, сауапқа кенелуге тамаша мүмкіндік сыйлайды.

Ержан КӨШКІМБАЙ,

Мойынқұм ауданының бас имамы