Біз жанбасақ лапылдап,
Аспан қалай ашылмақ...

Arainfo.kz - жастарға арналған басылым

Байланыс

2025: атаулы күндер мен мерейтойлар

2025: атаулы күндер мен мерейтойлар
Ашық Дереккөз
Газет қай кезде де оқырманымен ғұмырлы, авторларымен тұғырлы. Осы орайда басылымымыздың шынайы жанашыры, мемлекеттік қызмет ардагері, зейнеткер Қырғызәлі Тілеуов құнды дүниелерімен қуантып келеді. Әсіресе алдағы жылы болатын ауқымды іс-шаралар мен айтулы күндерге қатысты деректерді асыға күтетініміз жасырын емес. Бүгінде Астана қаласында тұрса да «AR-AI» газетінің редакциясымен байланысын үзбей, басылым мазмұнын байытуға сүбелі үлес қосып келе жатқан авторға зор алғысымызды білдіре отырып, өзінің жинақтап, құрастырған мәліметтерін мерекелік нөміріміздің әр бетіне жариялауды жөн көрдік.

РЕДАКЦИЯДАН

  • «Қазақ ССР-інің Мемлекеттік егемендігі туралы» Декларацияның қабылданғанына 35 жыл (25 қазан, 1990 жыл).
  • Қазақстан Республикасының Конституциясының қабылданғанына 30  жыл (30 тамыз, 1995 жыл).
  • Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты мен Мәжілісінің құрылғанына 30 жыл (желтоқсан, 1995 жыл).
  • Көкшетау өңірінде Ұлттық құрылтайдың IV отырысы өтеді.
  • Керей мен Жәнібек хан туын көтерген Қазақ хандығына 560 жыл (1465 жыл).
  • Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығы (21.06.1941-9 мамыр 1945 жж.).
  • Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылғанына 30 жыл (01.03.1995 жыл).
  • Астана қаласында Әлемдік дәстүрлі діндер көшбасшыларының VІІІ-съезі өтеді (12 қыркүйек).
  • Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасына сәйкес 2025 жыл «Жұмысшы мамандықтар жылы» деп жарияланды.
  • Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына мүше елдердің Экология жылы болып белгіленген (2024 жылдың 4 шілдесінде ШЫҰ-ның Астана саммитінде қабылданған).
  • Қытай Халық Республикасының Қазақстандағы Туризм жылы.
  • Біріккен қазақ қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі Аңырақай шайқасына 290 жыл (1730 жыл, кей деректерде 1729 жыл).
  • Ұлы гұлама, ойшыл Әбу Насыр әл-Фарабидің туғанына 1155 жыл (870 жыл).
  • Ұлт ұстазы, ақын Абай Құнанбаевтың  туғанына 180 жыл (10.07.1845-06.06.1904 жж.). Дана тұлға 59 жасында қайтыс болған.
  • Қазақстанның Ұлттық кітапханасы негізінің қаланғанына 115 жыл. 1910 жылдың 31 желтоқсанында Верный (қазіргі Алматы) қалалық думасының шешімімен ашылған кітапхана 1937 жылдың 12 наурызында Қазақ ССР-інің Мемлекеттік көпшілік кітапханасы болып қайта құралған. 1991 жылдың 9 желтоқсаны күні А.С.Пушкин атындағы Мемлекеттік кітапхана «Қазақ ССР-і Ұлттық кітапханасы» мәртебесіне ие болған.
  • Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың туғанына 85 жыл (6 шілде, 1940 жыл).
  •   Кеңес Одағының Батыры Рақымжан Қошқарбаевтың Рейхстагқа Жеңіс туын тіккеніне 80 жыл. Жеңіс туы 1945 жылы 30 сәуірде тігілген.
  •  Қазақстан Магниткасында тұңғыш шойынның алынғанына 65 жыл (3 шілде, 1960 жыл) Дәл осы күні Қарағандыдағы металлургия комбинатында тұңғыш домна пеші іске қосылған. Сондықтан бұл күн Қазақстан Магниткасының дүниеге келген күні болып саналады.
  •  «Қазақстан әйелдері» журналының алғашқы санының жарық көргеніне 100 жыл. Журнал Алаш арыстары М.Дулатов пен С.Сейфуллиннің бастамаларымен ашылған. Тұңғыш редакторы Нағима Артықова.
  • Балалардың «Ақ желкен» (бұрынғы «Пионер») журналына 100 жыл.
  • «Астана ақшамы» газетінің шыға бастағанына 35 жыл (15.10.1990 жыл). Басылым алғашқыда «Ақмола ақиқаты», «Ақмола ақшамы», «Астана», «Астана хабары»  атауларымен жарық көрді. 1998 жылдың 10 сәуірінен «Астана ақшамы» болып шыға бастаған елордалық газеттің бірінші санына алғашқы редеакторы болған журналист Кенже Жұмағұлов қол қайған.
  • Республикалық «Ана тілі» газетінің шыға бастағанына 35 жыл (22 наурыз, 1990 жыл).
  • Республикалық «ХАБАР» телеарнасының ашылғанына 30 жыл (23 қазан, 1995 жыл).
  • Республикалық «Ел арна» (алғашқыда «Хабар-2») телеарнасының алғашқы хабарына 25 жыл толады (22.03.2000 жылы).
  • Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының бірінші студенттерін қабылдағанына 95 жыл (1930 жыл.) және оған ұлы  Абай есімінің берілгеніне 90 жыл (1935 жыл). Елімізде ашылған алғашқы жоғары оқу орнының тұңғыш ректоры Алаш арысы Санжар Асфандияров.
  • М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының 100-мерейтойлық маусымы ашылады.
  •  Қазақ академиялық ғылымының негізін қалаушы Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының құрылғанына 80 жыл (14 тамыз, 1945 жыл). Институтқа Ш.Уәлихановтың есімі 1961 жылдың қаңтар айында берілген.
  •  Қазақстан Мұсылмандар діни басқармасының құрылғанына 35 жыл (1990 жыл).
  •  Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитетінің құрылғанына 35 жыл (ақпан, 1990 жыл).
  •  ІХ қысқы Азия ойындары Харбин (Қытай Халық Республикасы) қаласында 7 ақпан мен 14 наурыз аралығында өтеді.
  •  Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіргеніне 10 жыл (30 қараша, 2015 жыл). ДСҰ қарамында 162 мемлекет бар.
  •  Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылғанына 80 жыл. 1945 жылы Сан-Францискода 50 мемлекеттің өкілдері кеңесіп, жаңа ережеге бағынатын жаңа «Біріккен Ұлттар Ұйымын» құрды.
  • БҰҰ-ның білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы ЮНЕСКО-ның құрылғанына 80 жыл (16 қараша, 1945 жыл).
  •  Халықаралық Түркі академиясының құрылғанына 15 жыл (25.05.2010 жыл).
  • Қазақ Ұлттық циркінің ашылғанына 55 жыл (1970 жыл).
  • Қазақ мемлекеттік қуыршақ театрының құрылғанына 90 жыл (1935 жыл). Театрдың 2024 жылы Канаданың Оттава қаласында өткен халықаралық байқауда қойған «Ромео мен Джульетта» спектаклі Гран-при жүлдесін жеңіп алған.
  • Республикалық Іскер әйелдер қауымдастығының құрылғанына  30 жыл (1995 жыл).
  •   Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық колледжіне (бұрынғы педагогикалық училище) 105 жыл (қазан, 1920 жыл).
  •  «Тараз» футбол клубының құрылғанына 65 жыл (1960 жыл).
  • Шу қаласына 65 жыл (1960 жыл).
  •  Қазақстан Қарулы Қүштерінің «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығының құрылғанына 25 жыл (тамыз, 2000 жыл). Алғашқы қолбасшысы – генерал-майор Әлихан Жарболов.
  • Атақты Абсент сәйгүлігінің ХХVІІ Рим Олимпиадасында алтын медаль алғанына 65 жыл (1960 жыл). Сонымен қатар Абсент Токио Олимпиадасында үшінші орынға, Мехико Олимпиадасында төртінші орынға ие болған. Абсентті алғашқы бәйгеге қосқан атбегі – құландық Молдаш Әміреев. Олимпиадалық ойындарда Сергей Филатов есімді шабандоз Абсентпен чемпион болған.
  • Облыстық статистика басқармасының құрылғанына 105 жыл (қараша, 1920 жыл).
  •  Жамбыл облыстық балалар ауруханасының ашылғанына 55 жыл (25.12.1965 жыл).
  •  «Мойынқұм таңы» газетіне 60 жыл (1 сәуір, 1965 жыл).
  •  Облыстық «АR-AI» жастар газетіне 20 жыл (13 қазан,  2005 жыл).
  •  «Алатау» ән-би  ансамблінің құрылғанына 55 жыл (1970 жыл).
  •  Жастардың республикалық «Жасыл ел» қозғалысына                    20 жыл (2005 жыл).
  • «Киров» суқоймасының салынғанына 50 жыл (1975 жыл).
  • Қазақ күресінен  «Қазақстан барысы» турнирінің өте бастағанына 15 жыл. Алғашқы турнир 2010 жылы 6 шілдеде Астана қаласындағы «Сарыарқа» велотрегінде өткен. Жамбылдық палуан Бейбіт Ыстыбаев үш дүркін жеңімпаз (2012, 2015, 2016 жылдары) атанған.
  • Орта ғасырлардағы қазақ поэзиясының көрнекті өкілі, ақын, жырау, батыр Шалкиіз Тіленшіұлының туғанына 560 жыл (1465-1560 жж).
  • Дала данасы атанған Қадырғали (Қосымұлы) бидің туғанына 470 жыл (1555-1607 жж).
  •  Қасым ханның ұрпағы, Есім ханның немересі, Салқам Жәңгір ханның баласы, қазақ хандығының соңғы ханы Тәуке ханның туғанына 390 жыл (1635-1715 жж.).
  • Артында өлмес рухани қазына қалған Ақтамберді жыраудың (Сарыұлы) туғанына 350 жыл (1675-1762 жж.).
  • Қол бостаған Қосы батыр Сәмбетұлының туғанына 355 жыл (1670-1760 жж.).
  • Даңқты қолбасшы, Абылай хан тұсындағы қазақтың қамал қорған батыры Қанжығалы Бөгенбайдың (Ақшаұлы) туғанына 345 жыл (1680-1774 жж). Қазақ жауынгерлері арасында зор беделге ие болған Бөгенбай батыр Сырдария өзенінің жағасында дүниеге келген.
  • Батыр әрі би болған, қазақ-қалмақ арасында бітім саясатын ұстап, елшілік жүргізген  Малайсары батырдың туғанына 325 жыл (шамамен 1700-1756 жж). Әкесі Тоқтауыл батыр, палуан болған. Ал анасы Мөлдір қалмақ қызы, қарындасы Гауһар (Қабанбай батырдың әйелі) ерлігі аңызға айналған қаһарман қыз болған.
  • Жоңғар шапқыншылығында ерен ерлік жасап, исі қазаққа даңқы жайылған батырлардың бірі Байғозы Батырдың туғанына 320 жыл (1705-1803 жж). Әкесі Наймантай Тәуке ханның бас батырларының бірі болған. Ал Шұбыртпалы Ағыбай батыр туған жиені. Батырдың Арқа жеріндегі бейіті тұрған жер «Батыр Басы» деп аталады.
  • Атақты күйші, композитор, қалмақ басқыншыларына қарсы ұлт-азаттық күресіне қатысқан батыр Байжігіт Жаулыұлының туғанына 320 жыл (1705-1795 жж). Байжігіттің артында «Нарын», «Қылау батыр», «Бұлғын сусар», «Аңшының зары», «Қособа», «Беласар», «Қалмақ қашқан» сияқты көптеген айтулы күйлер қалған. Атақты күйші  ағайындарымен ажал алар шағында «Көкейкесті» күйімен қоштасқан екен. 
  • Қазақтың берен батыры, ұлы қолбасшысы Райымбек батырдың (Түкеұлы) туғанына 320 жыл (1705-1785 жж). Хангелді батырдың немересі Райымбек 17 жасында жоңғар басқыншыларына қарсы күресте ерлік көрсетіп, батыр атанған.
  • Қазақ тарихында өзінің әділ билігі мен айтқыш шешендігімен есімі еліне танылған Байдалы бидің туғанына 300 жыл (1725-1820 жж). Абылай хан мен Уәлихан хан тұсында өмір сүрген Байдалы Бекшеұлы қазіргі Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданының Атасу өзенінің бас жағындағы Айдаһарлы тауының бөктеріндегі Жалпаққора деген қыстақта дүниеге келген.
  • Қазақтың әйгілі батыры, ағартушы, сәулетші, халқы әулие тұтқан, 63 жасында дүниеден өткен Пір Бекет атаның (баба) (әкесі Мырзағұл, анасы Жәния) туғанына 275 жыл (1750-1813 жж.). Бекет бабаның қазақ даласындағы орнына аса жоғары баға берген заңғар жазушы Әбіш Кекілбаев «Пір Бекет – дара парасат, дара рух, дара шарапат, дара шапағат иесі» деп, артында тағылымы терең сөз қалдырған екен.
  • Аты алысқа кеткен атақты Батырбек датқа Рысбекұлының туғанына 230 жыл (1795-1885  жж.). Жуалы ауданында «Батырбек Датқа жазығы» аталатын тарихи жер бар.
  •  «ХІХ ғасырдағы Жетісу ақындарының алтын діңгегі» атанған айбоз ақын, жырау  Сүйінбай Аронұлының туғанына 210 жыл (1815-1898 жж.). Жамбыл Жабаев арнайы барып бата алған соң «Менің пірім – Сүйінбай, сөз сөйлемен сыйынбай» деп жырлаған екен.
  • Қазақтың дәулескер күйшісі, композитор Дәулеткерей Шығайұлының туғанына 205 жыл (1820-1887 жж).
  • Дарабоз Ұлбике ақынның (Жанкелдіқызы) туғанына 200 жыл (1825-1849 жж).
  • Қазақтың ұлы ғалымы, XIX ғасырдың екінші жартысында Қазақстанда туған демократтық, ағартушылық мәдениеттің тұңғыш өкілдерінің бірі, шығыстанушы, тарихшы, этнограф, географ, ағартушы Шоқан (шын есімі Мұхаммед Қанафия) Шыңғысұлы Уәлихановтың туғанына 190 жыл (1835-10.04.1865 жж). Туған жері Қостанай облысы, Сарыкөл ауданы.
  •  Әйгілі әнші, композитор, ақын Жаяу Мұса Байжанұлының туғанына 190 жыл (30.06.1835-1929 жж). Туған жері Павлодар облысының Баянауыл ауданы, Жасыбай көлінің жағасындағы Ақшоқы алқабы.
  • Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, журналист, драматург, Алаш арыстарының бірі  Сыдық Аблановтың туғанына 180 жыл (1845-1938 жж).
  • Бұрынғы Верный (қазіргі Алматы) қаласын көгалдандыруға белсене атсалысқан, қоғам қайраткері Медеу Пұсырманұлының туғанына 175  жыл (1850-1908 жж), Биік таудағы «Медеу» мұзайдыны Медеу Пұсырмановтың есімімен аталады. Алматы облысының Жамбыл ауданында туған. 1906 жылы М.Пұсырманов Меккеге қажылыққа барған. Қаладағы түрлі қайырымдылық істерге белсенді қатысқан М.Пұсырманов 58 жасында қайтыс болған.
  • Ұлтымыздың айтулы композиторы, белгілі әнші әрі ақын-инпровизатор, классикалық халық музыкасының ірі өкілдерінің бірі Үкілі Ыбырай Сандыбайұлының туғанына 165 жыл (1860-1930 жж).
  • Халық ақыны, жырау, Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері Нұрпейіс Байғаниннің туғанына 165 жыл (20.06.1860-09.04.1945 жж.).
  • Алғашқы қазақ заңгері, мемлекет және қоғам қайраткері, ағартушы, демократ Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаевтың туғанына 165 жыл (1860-1934 жж). Ол Батыс Қазақстан облысы, Қаратөбе ауданының Ақбақай ауылында дүниеге келген. Әбілхайыр ханның шөбересі.
  • Халық ақыны, әнші-композитор, Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері Шашубай Қошқарбайұлының туғанына 160 жыл. 1865 жылы Қарағанды облысының Ақтоғай ауданындағы Қоңырат ауылында туған. 1952  жылы 4 мамырда қайтыс болған.
  • Діндар-ақын, фольклоршы, көрнекті Алаш қайраткері Ғұмар Қараштың туғанына 150 жыл (1875-1921 жж.). Шариғатты өлеңмен жазған ақын. Қазіргі Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауданында дүниеге келген.
  • Атақты әнші, сазгер Мәди Бапиұлының туғанына 145 жыл (1880-01.02.1921 жж.).
  • Ұлт ұстазы, хакім Абайдың кіші ұлы, Алаш арыстарының сенімді серігі болған, жазушы, ақын, әдебиеттанушы, шебер аудармашы, қазақ әдебиетіндегі естелік жанрының бастауында тұрған Тұрағұл Абайұлының туғанына 150 жыл (1875-1934 жж). Ол қазіргі Абай облысының Абай ауданында туған. 1928 жылы Шымкент қаласына жер аударылып, сол жақта қайтыс болған.
  • Алаш арыстарының бірегейі, қазақтың аса көрнекті ағартушысы, қоғам қайраткері, ақын, жазушы, жалынды көсемсөз шебері Міржақып Дулатұлының туғанына 140  жыл (25.11.1885-05.10.1935 жж.).
  • Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, ұлт еркіндігі үшін күрескен Алаштың арда ұлы Мұстафа Шоқайдың туғанына  135 жыл (25.12.1890-27.12.1941 жж.).
  •   Әнші, ақын, композитор, Сыр өңірінің қайталанбас өнер дарабозы Нартай Бекежановтың туғанына 135 жыл (26.03.1890-17.12.1954 жж.). Ол Қызылорда облысының Шиелі ауданында туған.
  • Қазақ балалар әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, көрнекті жазушы Сапарғали Бегалиннің туғанына 130 жыл (24.11.1895-10.03.1953 жж.).
  •   Халық ақыны, жыршы, дүлдүл әнші, композитор, актер, «Еңбек Қызыл Ту» орденінің кавалері Иса Байзақовтың туғанына 125 жыл (03.10.1900-03.11.1946 жж.).  
  • Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Алаштың ардақты ұлы Смағұл Сәдуақасовтың туғанына 125 жыл (1900-1933 жж.). Ол Көкшетау облысы, Ақжар ауданының Жарқын ауылында туған.  
  • Белгілі қоғам қайраткері, атақты жазушы Сәбит Мұқановтың туғанына 125 жыл (13.04.1900-18.04.1973 жж.).
  • Қазақ опера және балет театрының негізін қалаушылардың бірі, Қазақстанның Халық әртісі, айтулы театр және кино актері, режиссер, өнер дүлдүлі атанған Қанабек Байсейітовтың туғанына 120 жыл (15.03.1905-19.03.1979 жж.).
  • Қазақ халқының біртуар ұлы, даңқты командир, Кеңес Одағының Батыры, жауынгер-жазушы Бауыржан Момышұлының туғанына 115 жыл (24.12.1910-10.06.1982 жж.)
  • Белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым, педагогика ғылымдарының докторы, Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі Төлеген Тәжібайұлы Тәжібаевтың туғанына 115 жыл (1910-1964 жж.). Т.Тәжібаев Қазақ ССР-інің тұңғыш Сыртқы істер министрі болған және БҰҰ Бас Ассамблеясының мәртебелі мінберінен сөз сөйлеген ең алғашқы қазақ дипломаты. 
  • Көрнекті әдебиет зерттеушісі, филология ғылымдарының докторы, сыншы-ғалым, Қазақстанның Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері Мұхаметжан Қожасбайұлы Қаратаевтың туғанына 115 жыл (1910-09.06.1995 жж.). М.Қаратаев ұлы Абай  шығармаларын 30 жылдай зерттеген ғалым және 1974 жылы оған «Шығар шың алда» кітабы үшін  ҚазССР-інің Мемлекеттік сыйлығы берілген.
  • Кеңес Одағының Батыры, КСРО Ғылым академиясының академигі, қоғам қайраткері, жазушы, әдебиет зерттеушісі, КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты, запастағы полковник, Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор Мәлік Ғабдуллиннің туғанына 110 жыл (15.11.1915-02.01.1973 жж.).
  • Аса көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ ССР-і Министрлер Кеңесінің төрағасы, қазақ халқының  ұлтжанды  перзенті Жұмабек Ахметұлы Тәшеновтың туғанына 110 жыл (20.03.1915-18.11.1986 жж.). Ол Ақмола облысының Аршалы ауданында туған. Ж.Тәшенов – республиканың саяси, экономикалық, мәдени дамуына басшылық жасаған жылдары қазақ мемлекетінің аумақтық тұтастығының сақталуына аса үлкен еңбек сіңірген мемлекет қайраткері.
  • Жазушы-романист, «Көшпенділер» трилогиясының авторы, Ұлы Отан соғысының ардагері, ұлтымыздың аяулы қаламгері Ілияс Есенберлиннің туғанына 110 жыл (10.01.1915-05.10.1983 жж.).
  • Қазақтың тұңғыш кәсіби режиссері, Қазақстанның Халық әртісі, профессор, «Еңбек Қызыл Ту», «Құрмет белгісі», «Халықтар достығы» ордендерінің кавалері Асқар (Әлиасқар) Тоқпановтың туғанына 110 жыл (1915-1994 жж.).
  • Ұлы Отан соғысында өшпес ерлік көрсеткен Кеңес Одағының Батыры Ақәділ Суханбаевтың туғанына 105 жыл (15.12.1920- 31.07.1944 жж.).
  • Кеңес Одағының Батыры, Ұлы Отан соғысында ерлікпен қаза тапқан қаһарман жауынгер Төлеген Тоқтаровтың туғанына 105 жыл (19.12.1920-09.02.1942 жж.).
  • Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның Халық жазушысы, дарабоз ақын Жұбан Молдағалиевтың туғанына 105 жыл (05.09.1920-06.10.1988 жж.).
  • «Қазақ дикторларының анасы» атанған қазақтың тұңғыш телевизия дикторы Зұлқия Мұқатқызы Жұматова 105 жаста  (20.02.1920 жыл).
  • «Кеңес Одағының Батыры» атағын алған ең жас қазақ жауынгері Жәнібек Ақатұлы Елеуісовтың туғанына 100 жыл (20.06.1925-21.04.1972 жж.). Ол жоғары атақты 1943 жылы Днепр өзенінен өту кезіндегі жойқын ұрыстарда жалғыз өзі төрт тәулік бойы неміс фашистеріне станокты пулеметпен қарсы тұрған ерен ерлігі үшін алған. Соғыстан кейінгі жылдары Шығыс Қазақстан, Гурьев (қазіргі Атырау) және Жамбыл облыстарында қызмет атқарған. Тараз қаласындағы «Жасыл кілем» зиратында жерленген.
  • «Даланың алтын дауысы» атанған қайталанбас дүлдүл әнші, актер, ұлт мақтанышы Әміре Қашаубаевтың Парижде ән салғанына 100 жыл (ЕХРО көрмесі, 1925 жыл, тамыз айы). Ол Франция астанасында «Ағаш аяқ», «Қанапия», «Жалғыз арша», «Қос балапан» сынды әндерді аса жоғары шеберлікпен орындап, екінші бәйгеге ие болып, күміс медаль алған.
  • КСРО және Қазақстан Республикасының Халық әртісі, Қазақстанның Халық қаһарманы, әйгілі күйші-композитор, дәулескер домбырашы, даңқты дирижер Нұрғиса  Атабайұлы Тілендиевтің туғанына 100 жыл (1.04.1925-15.11.1998 жж.) Ол Алматы болысы, Іле ауданы, Шилікемер ауылында дүниеге келген. Өз аманаты бойынша Ұзынағаш ауылында,  жыр алыбы Ж.Жабаевтың қасына жерленген.
  • Қазақ вальсінің королі, Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты, әйгілі композитор Шәмші Қалдаяқовтың туғанына 95 жыл (15.08.1930-29.02.1992 жж.).
  • Қазақтың айтулы қаламгері, Қазақстанның Халық жазушысы, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері  Әнуар Әлімжановтың туғанына 95 жыл (12.05.1930-09.11.1993 жж.). Ол Алматы облысы, Алакөл ауданы, Қарлығаш ауылында дүниеге келген.
  • Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты, Қазақстанның еңбек сіңірген экономисі Санжар Оразұлы Жандосовтың туғанына 95 жыл (29.01.1930-12.08.1992 жж.).
  • Абайтаушы ғалым, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, филология ғылымдарының докторы, профессор Мекемтас Мырзахметұлы 95 жаста (9.05.1930 жыл).
  • Қазақтан шыққан тұңғыш антрополог, тарих ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Оразақ Сұтағұлов 95 жаста. Ол 1930 жылы Қостанай облысында туған.
  • Қазақстанның Еңбек Ері, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Ұлттық ғылым академиясының академигі, медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ тамақтану академиясының Құрметті президенті Төрегелді Шармановтың туғанына 95 жыл (19.11.1930-25.05.2024 жж.).
  • Қазақ журналистикасының көрнекті өкілі, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, КСРО Журналистер одағы сыйлығының лауреаты, «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің бұрынғы бас редакторы, Қазақстан Журналистер одағының төрағасы міндетін атқарған Ұзақ Бағаевтың туғанына 95 жыл (16.10.1930-28.07.1973 жж.).
  • Айтулы дарабоз ақын, Қазақстанның Халық жазушысы Қадыр Мырза-Әлінің туғанына 90 жыл (5.01.1935-24.01.2011 жж.).
  •   Қазақтың біртуар аса дарынды ақыны, Қазақстанның Халық жазушысы Тұманбай Молдағалиевтің туғанына 90 жыл (20.03.1935-10.10.2011 ж.ж.).
  • Көрнекті әдебиеттанушы ғалым, Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сейіт Асқарұлы Қасқабасов 85 жасқа толады (24 маусым, 1940 жыл).
  •  Тарихшы, жазушы, қазақ ауыз әдебиетін зерттеуші ғалым, филология ғылымдарының докторы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның Халық жазушысы Мұхтар Мұқанұлы Мағауин 85 жаста. Ол  1940 жылы 2 ақпанда бұрынғы Семей облысы, Шұбартау ауданы, Баршатас ауылында туған.
  • Атақты композитор, әйгілі эстрада әншісі, Қазақстанның Халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Ескендір Хасанғалиевтің туғанына 85 жыл (13.02.1940-30.04.2024 жж.).
  • Аса белгілі археолог, тарих ғылымдарының докторы,  профессор, Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері Карл Молдахметұлы Байпақовтың туғанына 85 жыл (17.11.1940-23.11.2018 жж.).
  • Жазушы, драматург, сыншы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығы мен М.Шолохов атындағы халықаралық сыйлықтарының лауреаты Сәбит Айтмұханұлы Досановтың туғанына 85 жыл (12.01.1940-31.03.2024 жж.).
  • Қазақ жастары арасынан Италияның атақты Ла-Скала опера театрында тұңғыш білім алған дүлдүл опера әншісі,  Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Амангелді Сембиннің туғанына 80 жыл (09.05.1945-сәуір, 2005 жж.). Ол Жамбыл облысы, Сарысу ауданында туған.
  • Қазақстанның Халық әртісі, Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты, «Құрмет», «Парасат» ордендерінің иегері, аса дарынды кино және театр актері Құман Тастанбеков тірі болғанда 80 жасқа келер еді (10.03.1945-17.12.2017 жж.). Ол Алматы облысының Сарқант ауданында туған.
  • Қазақстанның Халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Құрманғазы атындағы Ұлттық консерваторияның профессоры, атақты опера әншісі Шахимардан Әбілов 75 жасқа толады (22.04.1950 жыл).
  • Журналист, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстанға еңбек сіңірген қайраткер, Жамбыл облысының Құрметті азаматы Намазалы Омашев 75 жасқа толады (19.01.1950 жыл).
  • Қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, медицина ғылымдарының кандидаты, Тараз қаласының Құрметті азаматы Гүлдара Алданышқызы Нұрымова 60  жаста (25.01.1965 жыл).
  • Футболдан КСРО Ұлттық құрама командасы сапында ойнаған халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, даңқты  футболшы Сейілда Байшақовтың туғанына 75 жыл (28.08.1950-12.07.2023 жж.)
  • Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясының бұрынғы төрағасы, қоғам қайраткері, заң ғылымдарының докторы Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайымов 60 жаста. Ол 1965 жылы 13 мамырда Қаратау қаласында туған.
  • Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Жамбыл облысы партия комитетінің бірінші хатшысы болған  Бименде Садуақасовтың туғанына 110 жыл (9.05.1915-29.09.1983 жж.).
  • Мемлекет және қоғам қайраткері, Жамбыл облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары болған Төребай Ақжолұлы Ақбозовтың туғанына 115 жыл (10.08.1910-25.08.1973 жж.).
  • Ұлы Отан соғысында ерен ерлік көрсеткен Кеңес Одағының Батыры Семен Архипович Ларионовтың туғанына  110 жыл (1915 жыл). Ол  Қызыл әскер қатарына Байзақ ауданынан шақырылған.
  • Еңбек және Ұлы Отан соғысының ардагері, Жамбыл облысы мен Тараз қаласының Құрметті азаматы, Жамбыл облысы ардагерлер кеңесінің бұрынғы төрағасы Тілеуқабыл Төребековтің туғанына 100 жыл (17.04.1925-31.07.2021 жж.).
  • Қоғам қайраткері, Қазақ ССР-і Жоғарғы Кеңесінің  9-10-шақырылымдарының депутаты, Меркі, Шу және Сарысу аудандық партия комитеттерінің бірінші хатшысы болған Нұрғали Торғаевтың туғанына 95 жыл (05.11.1930-12.03.1993 жж.).
  • Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, ұзақ жылдар Жамбыл облыстық спорт комитетін басқарған спорт ардагері Ермаш Бұзауовтың туғанына 90 жыл (8.03.1935-2.02.2004 жж.).
  • Белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, Жамбыл облысының Құрметті азаматы, Красногор және Луговой аудандық партия комитеттерінің бірінші хатшысы, Жамбыл облыстық партия комитетінің хатшысы, облыс әкімінің орынбасары қызметтерін абыроймен атқарған Әлмұхан Әбдірахманұлы Исақтың туғанына 85 жыл (10.04.1940-24.03.2011 жж.)
  • Техника ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтының бұрынғы ректоры Өскенбай Қабылбекұлы Мәдиев жаста (17.06.1945 жыл).
  •  «Құрмет белгісі» орденінің кавалері, қаржы-экономика  саласының майталман маманы, Жамбыл облысы әкімінің орынбасары Жұмабек Сапаралиевтің туғанына 85 жыл (20.09.1940-08.12.2003 жж.).
  • «Химпром» өндірістік бірлестігінің бұрынғы бас директоры, «КСРО-ның Құрметті химигі»,  Қазақ ССР-і  Жоғары Кеңесінің 11-12-шақырылымдарының депутаты, Тараз қаласының Құрметті азаматы, Жамбыл облысында химия өндірісін дамытуға айрықша үлес қосқан Мұқан Жұмағалиұлы Атабаевтың туғанына 85 жыл (20.04.1940-28.12.2007 ж.ж.).
  • Белгілі жазушы, айтулы журналист Кәрібай Ахметбекұлының туғанына 85 жыл (12.02.1940-2005 ж.ж.). Ол Жамбыл облысының Сарысу ауданында дүниеге келген.
  • Жамбыл облысының, Шу, Байзақ және Т.Рысқұлов аудандарының Құрметті азаматы, Шу аудандық партия комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы Халил Бейсеевтің туғанына 85 жыл (22.03.1940-18.05.2024 жж.).
  • Жамбыл облысы мен Қордай ауданының Құрметті азаматы, еңбек ардагері, қоғам белсендісі Төле Аманжолұлы Сүгірбаев 85 жасқа толады (05.12.1940 жыл).
  • Мойынқұм ауданы партия комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы, мемлекеттік қызмет ардагері Қапан Рахымбердиевтің туғанына 85 жыл (01.05.1940-05.01.2017 жж.).
  • Облыстық «Знамя труда» газетінің бұрынғы бас редакторы Владимир Петрович Козыренконың туғанына 85 жыл (02.06.1940 жыл).
  • Есімі елге кеңінен мәлім жазушы-драматург, журналист, Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері, Қазақстан Жазушылар және Журналистер одақтарының мүшесі, Жамбыл облысының Құрметті азаматы Елен Әлімжан 80 жасқа толады (18.06.1945 жыл).
  • Белгілі ақын, «Құрмет» орденінің кавалері, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Шырын Мамасерікова 80 жаста (03.12.1940 жыл).
  • Жамбыл облысы мен Талас ауданының Құрметті азаматы, қоғам қайраткері Кеңесхан Ахаевтың туғанына 80 жыл (20.06.1945-14.08.2015 ж.ж.).
  • «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау  саласының үздігі», Жамбыл облысының және Талас ауданының Құрметті азаматы Амантай Біртановтың туғанына 80 жыл (07.03.1945-07.12.2011 жж.). Ол Жамбыл облысы, Талас ауданы, Ойық ауылында дүниеге келген.
  • Мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің экс-депутаты, Жамбыл және Алматы облыстарының бұрынғы әкімі, Жамбыл облысының Құрметті азаматы Серік Әбікенұлы Үмбетов  75 жасқа толады  (19.06.1950 жыл).
  • Мемлекет және қоғам қайраткері, Ұлттық Қауіпсіздік комитетінің бұрынғы төрағасы, генерал-лейтенант Амангелді Смағұлұлы Шабдарбаев 75 жасқа толады (01.09.1950 жыл).
  • Айтулы ақын, аудармашы, Мемлекеттік сыйлықтың, Қазақстан Жазушылар одағының М.Мақатаев және халықаралық Ж.Жабаев атындағы сыйлықтардың лауреаты, «Парасат» орденінің иегері Несіпбек Айтовтың туғанына 75 жыл (22.09.1950-16.10.2023 жж.).
  • Нобель сыйлығының лауреаты атағын алған тұңғыш қазақ ғалымы Достай Төлемішұлы Раманқұлов 65 жаста. Ол 1960 жылы Түркістан қаласында туған. Бүгінде Вена қаласында тұрады. Нобель сыйлығына 1998 жылы МАГАТЭ ұйымында қызмет істеп жүрген кезінде қол жеткізген.
  • Қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің экс-депутаты, Жамбыл облыстық комсомол комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы, Байзақ және Шу аудандарының бұрынғы әкімі Қожахан Жабағиев 65 жаста (30.11.1960 жыл).
  • Мемлекеттік қызмет ардагері, Тараз қалалық мәслихатының төрағасы Кенжебек Олжабай 65 жасқа толады (11.04.1960 жыл).
  • От ауызды, орақ тілді, айтулы айтыскер ақын Оразалы Досбосыновтың туғанына 50 жыл (15.11.1975-30.11.2004 жж.).
  • Бокстан Сидней Олимпиадасының чемпионы (2000 жыл), Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері, жиырма жасында өмірден озған боздақ боксшы Бекзат Саттархановтың туғанына 45 жыл (04.04.1980-31.12.2000 жж.).
  • Қазақстанда 200 метрге брасс тәсілімен жүзуден шыққан тұңғыш Олимпиада ойындарының чемпионы Дмитрий Баландин 30 жасқа толады (04.04.1995 жыл).
  • Медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының үздігі, Жамбыл облысының Құрметті азаматы Сағындық Ордабеков 75 жаста (12 қаңтар, 1950 жыл).
  • Қоғам қайраткері, ғалым, профессор, М.Х.Дулати атындағы Тараз университитінің бұрынғы ректоры  Әшімжан Сүлейменұлы Ахметовтің туғанына 75 жыл (23.02.1950-15.09.2012 жж.).
  • Жамбыл облыстық мәслихатының экс-депутаты, Тараз қаласы мен Жамбыл ауданының Құрметті азаматы, КСРО тұтыну кооперациясы саласының үздігі Қаржаубай Бекболатовтың туғанына 75 жыл (1.03.1950-09.07.2020 жж.).
  • Свердлов (қазіргі Байзақ) аудандық партия комитетінің бұрынғы бірінші хатшысы, Луговой (қазіргі Т.Рысқұлов) ауданының бұрынғы әкімі Үсіпәлі Арынұлы Халиев 75 жаста (15.03.1950 жыл).
  • Жамбыл облысы әкімінің бұрынғы орынбасары, Қазақстанның Құрметті құрылысшысы, Сарысу ауданының Құрметті азаматы Елубай Абдуллаұлы Орынбаев 75 жасқа толады (24.01.1950 жыл).
  •  «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығының ең алғашқы қолбасшысы, генерал-майор Әлихан Бірімжанұлы Жарболов 70 жасқа толады (18.06.1955 жыл).
  • Мемлекеттік қызмет ардагері, Жамбыл облысы мен Жамбыл ауданының Құрметті азаматы Масат Әшімұлы Берік 70 жаста (02.05.1955 жыл).
  • Мемлекеттік қызмет ардагері, Тараз қаласы әкімінің бұрынғы орынбасары, Тараз қаласының Құрметті азаматы Күлімхан Майлыбекқызы Тоғызбаева 70 жасқа толады (10.11.1955 жыл).
  • Мемлекеттік қызмет ардагері,  Сарысу ауданының Құрметті  азаматы Әлімқұл Маметәліұлы Тұрысов 70 жасқа келеді (26.08.1955 жыл).
  • Еліміздегі химия саласын өркендету ісінің ардагері, техника ғылымдарының кандидаты Төлепбек Әділбекұлы Исаев 70 жаста (28.02.1955 жыл).
  • Айтыстың ақтаңгері, ардагер ақыны Шорабек Айдаров 70 жасқа толады.
  • Мемлекеттік қызмет ардагері, Сарысу ауданының Құрметті азаматы Лесбек Шәйменұлы Егембердиев 70 жасқа келеді (1.08.1955 жыл).
  • Белгілі журналист, қоғам белсендісі, облыстық «Знамя труда» газетінің бұрынғы бас редакторы Бекет Әбілдаұлы Момынқұл 70 жаста (25.05.1955 жыл).
  •  Мемлекет және қоғам қайраткері, Қостанай облысының әкімі, Жамбыл облысы әкімінің бұрынғы орынбасары Құмар Іргебайұлы Ақсақалов 60 жасқа толады (24 тамыз, 1965 жыл).
  • Ұлттық Медицина Ассоциациясының «Алтын дәрігер» атағының иегері, «Құрмет» орденінің кавалері, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі, Қазақстандағы алғашқы денеден тыс ұрықтандыру лабораториясы – «Экомед» емханасының негізін қалаушы және жетекшісі Салтанат Берденқызы Байқошқарова 60 жаста (01.02.1960 жыл).
  • Самбо күресінен Әлем кубогының иегері, КСРО Халықтары спартакиадасының чемпионы, қазақша күрестен  Жазылбек Қуанышбаев атындағы турнирдің алғашқы түйе палуаны бәсекесінің жеңімпазы Сәлкен Жартыбаев 60 жас биігін бағындырады (29.03.1965 жыл).
  • Белгілі ақын, тележүргізуші, Қазақстан Республикасы мәдениет саласының үздігі, халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері Ғайни Әлімбекқызы 60 жасқа толады (09.06.1960 жыл).
  • Айтулы айтыс ақыны, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, мемлекеттік «Дарын» жастар сыйлығының иегері Мұхамеджан Тазабеков 50 жасқа толады (25.06.1975 жыл).
  • Жамбыл облыстық мәслихатының 6-8- шақырылымдарының депутаты, белгілі кәсіпкер Алтай Мақсұтұлы Райқұлов 65 жаста (30.04.1960 жыл).

«AULIEATA-MEDIA» ЖШС-ның ұжымы әріптесіміз, «Қыран Пресс» тасымалдаушы компаниясының директоры Ермахан Нұрділдаға әкесі Балтабай НҰРДІЛДАҰЛЫНЫҢ мезгілсіз дүниеден озуына байланысты қайғысына ортақтасып, қөңіл айтады.

AR-AY
Автор

AR-AY

Arainfo.kz жастар газеті

Ұқсас жаңалықтар