Тақырып бойынша облыс әкімдігі құрылыс басқармасының басшысы Ерлан Орынбаев баяндама жасады. Басқарма басшысының айтуынша, коммуналдық тұрғын үй қорынан пәтер алу кезегінде 57 434 азамат тіркелсе, оның 31 055-і әлеуметтік осал топтарға жатады. Кезекте тұрған азаматтарды баспанамен қамтамасыз ету жұмыстары «Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы» аясында жүзеге асырылуда.

– Өткен жылы жалпы көлемі 768,9 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Оның ішінде 157,9 мың шаршы метрі бюджет қаражаты есебінен, ал 79,5 пайызы жекеменшік қаражат есебінен салынған. Жекеменшік қаражаты есебінен барлығы 1 056 пәтерлі 39 көпқабатты тұрғын үй пайдалануға берілді. Былтыр кезекте тұрған азаматтарды әлеуметтік тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін бюджеттен жалпы 39,7 миллиард теңге бөлініп, нәтижесінде 2 475 отбасы баспаналы болды. Оның ішінде 1 545 отбасы әлеуметтік осал топтарға жатады. Сол секілді арендалық бағыт бойынша барлығы 120 пәтерлі 2 үй беріліп, 0,3 миллиард теңге игерілді. Кредиттік тұрғын үй бойынша 930 пәтерлі 18 тұрғын үй салынып, оған 14,8 миллиард теңгежұмсалды. Одан бөлек, 21,5 миллиард теңгеге 1 425 дайын пәтер сатып алынды, – деді Ерлан Құрмантайұлы.

Баяндамашының сөзіне сүйенсек, былтыр 18,4 миллиард теңгеге 2 190 пәтерлі кредиттік және жалдамалы 46 көпқабатты тұрғын үйдің құрылысы жүргізілген. Оның ішінде жыл қорытындысымен Тараз қаласының «Ұлы дала» ықшамауданында 850 пәтерлі 15 көпқабатты тұрғын үй, ал 14-ықшамауданда 200 пәтерлі 5 тұрғын үйдің құрылысы аяқталыпты. Аталған қаржының 14,8 миллиард теңгесі облигациялық қарыз немесе құнды қағаздар есебінен жұмсалған. Сондай-ақ кредиттік тұрғын үйлерге қалалық бюджеттен 3,3 миллиард теңге және 0,3 миллиард теңгесі облыстық бюджеттен қаралыпты. Құрылыс-монтаждау жұмыстары толық аяқталған тұрғын үйлер Тараз қаласындағы Сүлейменов көшесі мен бірқатар ықшамаудандарда да бар.

Сонымен қатар өткен жылы үнемделген қаражат есебінен қосымша 10 пәтер сатылып алынған. Атап айтқанда, Талас ауданында республикалық бюджет қаражаты есебінен 5 пәтер, ал Сарысу ауданында құнды қағаздар есебінен тағы 5 пәтер сатылып алыныпты. Сол сияқты республикалық бюджет есебінен 4,9 миллиард теңгеге 365 пәтер сатып алынған. Бір айта кетерлігі, бұл қаражат нысаналы мақсатты трансферттер ретінде бөлінгендіктен, қайтарымсыз қаржы болып есептеледі. Ал облигациялық қарыз тетігі арқылы 16,5 миллиард теңгеге 1 060 пәтер сатып алынып, бұл қаржы қайтарымды құрал ретінде жүзеге асырылған.

Ерлан Орынбаев сондай-ақ тұрғын үй саласындағы өзекті мәселелерге де тоқталды. Оның айтуынша, 2020-2021 жылдары құрылысы басталып, белгіленген мерзімде аяқталмаған проблемалық 920 пәтерлі 13 тұрғын үйдің мәселесі толық шешілген. Аталған нысандар Тараз қаласында орналасқан.

– Атап айтқанда, «СМК-4» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне тиесілі 1 тұрғын үй, «ЕрНұрЖан» ЖШС салған 3 тұрғын үй, «ПМК-109» ЖШС бойынша 2 тұрғын үй және «Бином» ЖШС-на тиесілі 7 тұрғын үй тіркелген. Сонымен қатар екі проблемалық нысан бойынша келісімшарттар сот шешімімен бұзылды. Оның бірі – Тараз қаласында орналасқан «Вилена» ЖШС-на тиесілі тұрғын үй. Бұл жоба қазіргі уақытта жобалық-сметалық құжаттаманы түзету кезеңінде тұр. Екіншісі – Шу ауданындағы «SHEBER BUILD» ЖШС жүргізген құрылыс нысаны. Аталған объектілер қайта конкурсқа шығарылып, жаңа мердігерлер анықталғаннан кейін құрылыс жұмыстары жалғастырылатын болады. Бұдан бөлек, Сарысу ауданында «ГрадСтройСервис» ЖШС-на тиесілі 90 пәтерлі бір арендалық тұрғын үйдің және Қордай ауылында 60 пәтерлі екі көпқабатты тұрғын үйдің құрылысы белгіленген мерзімде аяқталмаған. Аталған нысандар бойынша тиісті шаралар қабылданып, құрылысты аяқтау мәселесі бақылауда тұр, – деген басқарма басшысы 2026 жылға арналған жоспарлар жайында да баяндады.

Биыл кезекте тұрған 1 795 азаматты тұрғын үймен қамтамасыз ету көзделіп отыр екен. Оның 350-і – әлеуметтік осал топтағылар. Ерлан Құрмантайұлының айтуынша, биыл 1 525 пәтерлі 32 көпқабатты тұрғын үйдің құрылысын жүргізіп, жыл қорытындысымен 1 445 пәтерлі 31 тұрғын үйдің құрылысын аяқтау жоспарланған. Сонымен қатар Асқаров көшесінің соңындағы аумақта 1 176 пәтерлі 30 көпқабатты әлеуметтік кредиттік тұрғын үйдің мердігерлері анықталып, құрылыс жұмыстарын бастау жоспарланып отыр. Аталған жобалардың жалпы сметалық құны инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды қоса алғанда 39,3 миллиард теңгені құрайды. Бұл жобаларды іске асыру үшін облигациялық қаражат есебінен 18,7 миллиард теңгеге өтінім берілген, ал мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі есептік құны 26,8 миллиард теңге болып белгіленген. Қазіргі уақытта бұл жобаларға алдын ала 5 миллиард теңге көлемінде қолдау көрсетілген. Егер аталған жобалар толық көлемде қолдау таппаса, осы жылы тұрғын үйді пайдалануға беру көрсеткіштерінің орындалмау қаупі жоғары.

Бұдан бөлек, Асқаров көшесінің соңындағы сметалық құны 61,4 миллиард теңге болатын 1 800 пәтерлі 36 кредиттік тұрғын үйдің жобалық құжаттамасы толық дайын екен.

Сарысу ауданында өткен жылдың соңына дейін пайдалануға берілуі тиіс болған 90 пәтерлі тұрғын үйдің құрылысы әлі аяқталған жоқ. Аталған жобаға қажетті қаржы 2023-2024 жылдары толық көлемде бөлінгенімен, жобаға бірқатар өзгерістер енгізілуіне байланысты құрылыс жұмыстары баяулап кеткен. Сонымен қатар енгізілген ірі түзетулер тиісті құрылыс талаптарының толық сақталуына да әсер еткен. Осыған байланысты нысанның нақты қашан пайдалануға берілетіні белгісіз күйде қалып отыр.

Бұл мәселе бойынша облыс әкімі Ербол Қарашөкеев Сарысу ауданының әкімінен жауап алды. Аудан әкімі Сәкен Мамытовтың айтуынша, аталған жоба Жаңатас қаласындағы 2-ықшамаудандағы №32 тұрғын үйге қатысты болып отыр. Қазіргі уақытта аталған тұрғын үйде реконструкциялау жұмыстары 90 пайызға аяқталған. Мердігер – «Гранд Строй Сервис» ЖШС. Жобаны қайта қарау нәтижесінде құны 705 миллион теңгеден 820 миллион теңгеге өсіп, айырмасы 115 миллион теңгені құрап отыр. Былтыр бұл қаражатты облыстық бюджеттен сұрату жоспарланған. Қосымша қаржы бөлінсе, нысанды жылыту маусымына дейін толық аяқтау көзделіп отыр.

Сонымен қатар аймақ басшысы Тараз қаласының әкімі Бақытжан Орынбековтен қала бойынша пәтерлерді сатып алу тетіктері арқылы тұрғын үймен қамтамасыз ету бағытында биыл қандай жоспарлар бар екенін сұрады.

Бақытжан Әмірбекұлының сөзіне сүйенсек, Тараз қаласы бойынша әлеуметтік осал санаттағы тұрғындарды баспанамен қамтамасыз ету мақсатында барлығы 190 пәтер сатып алу жоспарланып отыр екен. Бұл мақсатқа 3,2 миллиард теңге қаражат бөлінген. Аталған пәтерлерді тамыз айында сатып алу көзделуде.

Сонымен қатар облыс әкімі Ерлан Орынбаевтан өз баяндамасында атап өткен Тараз қаласындағы «Вилена» ЖШС мен Шу ауданындағы «SHEBER BUILD» нысандарының алдағы тағдырына қатысты сұрақ қойды. Аймақ басшысы екі проблемалық нысанның құрылысын толық аяқтау жоспары қандай екенін және бұл бағытта қабылданып жатқан шараларды нақты айтуды сұрады. Басқарма басшысы жобаларға тиісті түзетулер енгізілгенін, соның нәтижесінде Тараз қаласындағы нысанды биыл толық аяқтауға барлық мүмкіндік бар екенін айтты. Ал Шу ауданындағы жоба бойынша қаржыландыру мәселесі әлі де толық шешілмегенін жеткізді.

Мұнан соң «Отбасы банк» тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның облыстық филиалының директоры Нұрлан Сұлтанов баяндама жасады. Былтыр аталған банкте депозиттік портфель 85 миллиард теңгеге жетіп, 130 мың салымшы тартылыпты.

– Өткен жылдан бастап тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке алу және кезекте тұрғандармен жұмыс жүргізу «Отбасы банкке» беріліп, банк біртұтас оператор мәртебесіне ие болды. Осы бағытта арнайы цифрлық платформа іске қосылып, тұрғын үй бөлу үдерісінің ашықтығы артты, барлық өтінімдер онлайн қабылдана бастады. Мемлекеттік бағдарламалармен қатар «Наурыз» және «Наурыз жұмыскер» бағдарламалары іске асырылды. Бұл бағдарламалар аясында өңірімізде шамамен 7 миллиард теңгеге тұрғын үй қарыздары беріліп, жұмысшы мамандық иелерінің баспанаға қолжетімділігі артты. Сонымен қатар облыс жастарын баспанамен қамтуға қатысты әлеуметтік бағдарлама да сәтімен жүзеге асырылды. Ол үшін 1,25 миллиард теңге бөлініп, 637 өтінім қабылданды. Әлеуметтік осал топтарға арналған «5-10-20» және «2-10-20» бағдарламалары бойынша облыста шамамен 12 миллиард теңгеге жуық қарыз берілді. Нәтижесінде облысымыз республика бойынша алдыңғы орынға шықты. Жалдамалы тұрғын үй бағыты бойынша былтыр 250 пәтер жоспарланып, оның 79-ы азаматтарға берілді, қалғаны бойынша жұмыстар жалғасуда. Алайда кезекте тұрған азаматтардың байланыс деректерінің ескіруі, түгендеуден өтпеуі сияқты мәселелер бар. Қазіргі таңда облыс бойынша 57 мыңға жуық азамат тұрғын үй кезегінде тұрса, түгендеуден өткендер небәрі 10 пайыз шамасында. Осыған байланысты жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, түсіндіру және деректерді жаңарту жұмыстарын күшейту қажеттілігі туындап отыр, – деді Н.Сұлтанов.

Мұнан соң аймақ басшысы Ербол Қарашөкеев күн тәртібіндегі бірінші мәселені түйіндеп, жауаптыларға тапсырмалар жүктеді.

– Облыс орталығы мен аудандарда құрылысы аяқталып, пайдалануға дайын тұрғын үйлерді кезекте тұрған азаматтарға бөлу жұмыстары созылып кетті, бұл тұрғындар арасында наразылық тудыруда. Осыған байланысты нақты мерзімдер айқындалып, жұмыстар жеделдетілуі тиіс. Қажет болған жағдайда құрылыс және тұрғын үй саласына жауапты барлық бөлімдер тартылып, тиісті қолдау көрсетілуі қажет. Облыс әкімдігі құрылыс басқармасы, Тараз қаласы және аудан әкімдіктері жалға берілетін тұрғын үйлерді сатып алу жұмыстарын күшейтуі қажет. Сарысу және Қордай аудандарында құрылысы созылған тұрғын үйлер осы жылдың бірінші жартыжылдығында пайдалануға берілуі тиіс. Тараз қаласы мен Шу ауданындағы проблемалық тұрғын үйлердің құрылысын қайта жандандырып, жұмыстарды жеделдетуіміз қажет. Берілген барлық тапсырманың орындалуы бақылауға алынсын, – деді Ербол Шырақпайұлы.

Сонымен қатар жиында су тасқыны кезеңіне дайындық жұмыстарының барысы қаралды. Бұл бойынша облыстық төтенше жағдайлар департаменті бастығының орынбасары, азаматтық қорғау полковнигі Азат Абдразаков баяндама жасады.

Ербол Шырақпайұлы өткен жылы Жамбыл ауданының Жасөркен ауылында орын алған су тасқынын ескере отырып, Меркі, Жамбыл секілді аудандардың әкімдерінен көктемгі су тасқыны кезеңіне дайындық барысын сұрады. Сондай-ақ Тараз қаласының әкіміне тұрғындар тарапынан арық-атыздардың тазалығына қатысты жиі айтылатын сын-ескертпелерді назарға алуды, қаладағы каналдарды тазалау жұмыстарын күшейтуді міндеттеді. Сондай-ақ жауаптыларға көктемгі су тасқыны кезеңіне дайындықта сақтық шараларын күшейтіп, жағдайды тұрақты бақылауда ұстауды тапсырды.

Ақтоты ЖАҢАБАЙ