Жас ғалым Жандос Ескермесов осы бағытта кешенді ғылыми жобамен айналысып жүр. Оның зерттеуі өндірістік қалдықтарды қайта өңдеп, 3D-бетонқоспасының құрамына енгізуге негізделген. Ұғыныңқы етіп айтсақ, металлургиялық шлак, резеңке үгінділері, пластик сияқты қалдықтардың көпшілігі қайта өңделсе, құндылығы жоғары материал бола алады. Сондықтан қалдықтар «жойылуы тиіс зат» ретінде емес, құрылысқа қайта енгізуге болатын ресурс ретінде қарастырылып, 3D бетонқоспасы ретінде пайналанылады.

Өндірістік қалдықтардың көлемі жыл сайын артып келеді. Шамадан тыс қоқыстар полигондарды толтырып жатыр. Ал қалдықтарды құрылыс материалы ретінде қолдану экология мен экономика арасындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді.

Жоба аясында қалдықтардың физикалық және химиялық қасиеттері зерттеліп, оларды 3D-принтингке бейімдеу жолдары қарастырылып жатыр. Сол арқылы дәстүрлі бетонмен салыстырғанда беріктігі мен төзімділігі жоғары, бірақ шикізат шығыны аз материал алу көзделіп отыр.

– Бұл ғылыми жұмыс Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Жас ғалым» бағдарламасы шеңберінде жүзеге асып отыр. Жобаға 29,7 миллион теңге көлемінде грант бөлінген. Қаржы зертханалық сынақтар жүргізуге, материал құрамын жетілдіруге және технологиялық шешімдерді пысықтауға жұмсалады, – дейді жас ғалым Ж.Ескермесов.

Оның айтуынша, 3D-принтинг технологиясы құрылыс уақытын қысқартып, еңбек шығынын азайтады, сонымен бірге қалдықтарды қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері оң болса, бұл әдіс еліміздің құрылыс саласына енгізілуі мүмкін екен.

– Бұл технологияда ендігі жерде дәстүрлі құрылыс тәсіліндегідей қалып құйып, ауыр қол еңбегімен азапқа түспейсіз. 3D принтер бетон қоспасын қабат-қабатымен миллиметрлік дәлдікпен салып шығарады. Сонымен қатар күрделі пішіндегі архитектуралық элементтерді де оңай басып шығару мүмкіндігі бар. Бұл құрылыс уақытын бірнеше есе қысқартып, материалды үнемді пайдалануға жол ашады, – дейді Жандос Ескермесов.

Дегенмен кейіпкеріміз көпшілікті 3D-принтермен салынған үйлердің беріктігі алаңдататынын жасырмады. Алайда шетелдік тәжірибе көрсеткендей, бұлай күмәндануға еш негіз жоқ екен.Мәселен,АҚШ-та, Қытайда3D принтерде дайындалған бетоннан салынған үйлер арнайы сынақтардан өткен. Бірқатар елде мұндай үйлерде тұруға ресми рұқсат берілген.

Жас ғалымның жобасын өндірістік ортада сынақтан өткізу үшін отандық серіктестер де тартылған. «BM Partners 3D PRINT» компаниясы металлургиялық қалдықтар мен резеңке қоспасын принтер дайындаған бетонға енгізу идеясын жоғары бағалап, бірлескен зерттеулерге кірісіп кетіпті. Сарапшылар бұл бағыттың экологиялық және технологиялық әлеуетіне жоғары баға бере бастады.

Алдағы уақытта ерекше жоба жайында халықаралық «Q1-Q2» деңгейіндегі ғылыми журналдарда бірнеше мақала жариялау жоспарланған.

– Зерттеу жұмыстары Қазақ ұлттық сушаруашылығы және ирригация университетінің базасында жүргізіліп жатыр. Университет тарапынан барлық қолдау көрсетіліп келеді. Бұл ғылыми жұмыстың сапалы әрі жүйелі орындалуына мүмкіндік беріп отыр. 3D-принтинг технологиясы тұрғын үй құнын 20-40 пайызға дейін төмендетуге жол ашады. Қабырғаларды 1-2 күн ішінде тұрғызу, адам күшінің аз жұмсалуы және отандық шикізатты пайдалану технологияның артықшылықтары ретінде атап өтіледі. Әсіресе өңірлерде және сейсмикалық қауіпті аймақтарда жедел тұрғын үй салу үшін бұл әдістің әлеуеті жоғары, – дейді ғалым.

Жаңа технологияны енгізу жолында сенімсіздік пен инфрақұрылымға қатысты қиындықтар кездескенімен, олар ғылыми дәлелдер мен тәжірибелік сынақтар арқылы біртіндеп еңсеріліп келеді.

Ақтоты ЖАҢАБАЙ