Мерекелік тағам – берекенің белгісі
Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мейрамын наурыз көжесіз елестету мүмкін емес. Бұл күні әр үйде қазан оттан түспей, наурыз көже дайындалады.
Халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан дүниетанымы мен салт-дәстүрінің айқын көрінісі саналатын бұл тағам қазақ ұғымында молшылық пен берекенің, татулық пен бірліктің белгісі іспетті. Әдетте наурыз көже жеті түрлі дәмнен дайындалады. Бұл – жеті санының киелі мәнімен байланысты. Десе де Шерхан Мұртаза атындағы «Дәстүр және өнер» бөлімінің меңгерушісі Назым Қожамар көженің құрамы бүгінгі күндегідей стандарттты емес, жағдайға байланысты әртүрлі болғанын айтады.
Наурыз көже дайындау дәстүрі көшпелі өмір салтымен тығыз байланысты. Қыстан аман шыққан халық көктемде барын ортаға салып, бір-бірімен азық бөлісуді маңызды санаған. Әр шаңырақта дайындалған көжеден көрші-қолаң, жолаушы, қонақ дәм татып, «жыл бойы тоқшылық болсын» деген тілек айтқан. Бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін өз жалғасын тауып келеді. Бірақ осы көженің құрамына кейбіреулер консервіленген жүгеріні пайдаланып жүр. Ол астың дәмін өзгертіп, құнарын құнсыздандырып та тұрғандай болады. Тіпті қызанақ пастасын қосатындар да бар.
Қазіргі таңда да наурыз көже мерекелік дастарқанның басты тағамы ретінде өз маңызын жойған жоқ. Қалада да, ауылдық жерлерде де бұл тағам ұлттық бірегейліктің символы ретінде дәріптеледі. Мектептер мен мекемелерде, қоғамдық орындарда ұйымдастырылатын Наурыз мерекесінде көже тегін таратылып, көпшілікке ұсынылады.
Наурыз көже өткен мен бүгінді жалғайтын, ұрпақтан-ұрпаққа аманат болып жеткен құндылық. Осы секілді кез келген наурыз нақышынан халқымыздың кеңпейілділігі мен дархандығын аңғаруға болады.
Фатима САЛИЕВА,
М.Х.Дулати атындағы Тараз
университетінің 4-курс студенті