Оюларды дұрыс қолданып жүрміз бе?
Ою-өрнек – әлемдегі барлық халықтың ішкі мәдениетін көрсететін элементтердің жиынтығы. Көне замандарда қалыптасып, бүгінге дейін өз қасиетін жоғалтпай жеткен ірі мәдениет үлгісі. Қанша ғасыр аунаса да ұлттық санамызбен біте қайнасып кеткен ою-өрнектер – баба дәстүрінің балталаса бұзылмайтын бөлшегі.
Қазіргі таңда қазақы ою-өрнекпен көмкерілген заманауи киімдер, ұлттық нақыштағы үй бұйымдары, көрпе-төсектер мен сәнді аксессуарлар күнделікті тұрмысымыздың ажырамас бөлшегіне айналып, жоғары сұранысқа ие брендке айналды.
Ұлттық киімді кез келген халықтың мәдени болмысы мен рухани тектілігінің ажырамас нышаны ретінде қарастыратын болсақ, бүгінгі таңда бұл саланың даму бағытында өзіндік қайшылықтар байқалады. Қазіргі нарықтағы жоғары сұранысты қанағаттандыру мен заманауи трендтерге ілесу жолында кейбір дизайнерлер ою-өрнек мәдениетінің терең мағынасы мен киелі мәнін ескерусіз қалдырып жатқандай. Әрбір сызығы мен нүктесінде ғасырлар шежіресі сайрап жатқан дәстүрлі оюлардың орналасу тәртібі, мағыналық үйлесімі мен этнографиялық заңдылықтары жиі бұзылуда. Қолөнердің бұл асыл мұрасы жай ғана декоративті элементке айналып, өзінің төлтума қасиетінен айырылып барады.
Қазақстан Этнодизайнерлер одағының мүшесі, «Qoloner-Taraz» Жамбыл облыстық қоғамдық бірлестігінің төрайымы Раушан Құндызбаева отандық сән индустриясының өкілдері форма қуалап, мазмұнды ұмыт қалдырмауы тиіс екенін айтады.
Адамның төрткүл дүниені тануына байланысты пайда болған бұл оюлар көбіне дүниенің төрт бұрышы бар екенін меңзейді және шеңбер немесе шаршы бейнесінде болады екен.
Ал ұлттық нақышта көрпе көктеп, киім тігетін Гүлзипа Бидайбаева заман талабына сай сұраныс та өзгеретінін айта келе, бұл мәселеге қатты сыни көзқараста қарамау керектігін ескертті.
Ұлттық нақыштағы киімдерге сұраныс артқаны өте қуантарлық жайт. Алайда, сұраныс артты екен деп қазақ тарихынан сыр шертетін мәдени элементтердің қолдану аясын тарылтып алмасақ болғаны.
Сымбат ҚУАНЫШ