Қыздар сұлу көрінер қылығымен
Қазақ халқы «Болашақта ибалы келін, одан соң абзал ана атанады» деп, ұлтымызға тән асыл қасиеттерді қыз баланың бойына жастайынан дарытуға үлкен мән берген. Бүтін бір елдің болашақ тағдыры осы әйел затының қолында деп түйсінген.
Сол себепті қыз баланы бетінен қақпай, қонақ санап, аялап, сонымен қатар әр нәрсенің өз орны барын түсіндіре отырып тәрбиелеп, өсірген. Көргенді ата-ананың ұлағатты тәрбиесін алған қыз баланың артынан жаман сөз ермеген.
Міне, бағзы дәуірден бастау алатын осы сабақтастық бүгін қалай жалғасын табуда? Осы орайда біз «Дәстүрлі қыз тәрбиесі қандай?» деген сауалға жауап алу үшін профессор, педагогика ғылымдарының докторы, Тараз қалалық ардагерлер кеңесі жанындағы аналар алқасының төрайымы Жанат Сарыбекованы әңгімеге тартқан едік.
Қыз, ару, кестетігер деген сөздерді естігенде исі қазақтың ойына Қыз Жібек, Баян Сұлу сынды арулар мен Домалақ, Ұлпан, Ұлжан аналар, сонымен бірге Зере, Қызтумас сынды дана әжелер оралады. Оған қоса қан майданда қаһарман атанған Әлия Молдағұлова, Мәншүк Мәметова, тәуелсіздік үшін құрбан болған Ләззат Асанова, Сәбира Мұхаммеджанова сынды арулар да ұлт мақтанышы. Ал бүгінгі күні спортта, шығармашылықта ел абыройын асқақтатып жүрген бұрымдылар да баршылық. Мәселен, 2025 жылы Аруна Жангелдина Ислам ынтымақтастығы ойындарында Қазақстан қоржынына алғашқы алтын медалді салған спорт саңлағы. Ол 78 келіге дейінгі салмақта топ жарды.
Дейтұрғанмен қыз тәрбиесі қай уақытта да өзекті тақырып болып қала береді. Себебі қыз тәрбиесі тұтас ұлт тәрбиесіне әсер етеді. Сондықтан арулардың қылығы қоғам үшін аса маңызды. Осы тұста біз Шерхан Мұртаза атындағы Руханият және тарихтану орталығының «Дәстүр және өнер» бөлімінің меңгерушісі Назым Қожамарға хабарласып, пікірін білуді жөн санадық. Ол қыз тәрбиесі – ұлт тәрбиесі екенін алға тарта отырып, тақырып аясында салмақты ой бөлісті.
Расында да бүгінде әлеуметтік желіге аңсары ауған, жаңашылдыққа жаны құмар бұрымдылар аз емес. Еуропаша киініп, шығысша боянып-сыланатыны да бар. Тіпті түнгі клубқа бару мен қысқа белдемше кию, оған қоса жұрт алдында қымсынбай шылым тұтату да қалыпты жағдайға айналғандай. Көшеде би билеп, «Tik-Tok» желісіне видео түсіріп жүрген қыздардың қылығы әлемнің көз алдында. Дегенмен қоғам ішінде де заман ағымына сай бой түзегенімен, ұлттық болмысты, тәрбиені сақтап жүрген арулар да аз емес. Мақаланы жазу барысында жастардың ойын білмекке М.Х.Дулати атындағы Тараз университетінің «Жаратылыстану ғылымдары» факультеті, «Тарих мұғалімдерін даярлау» мамандығының 3-курс студенті Әсел Тоқпановамен сөйлескен едік. Білімгер ару заман мен дәстүрді өзара байланыстырып, теңгерімді сақтау маңызды дейді.
Қазақта «Әйел бір қолымен бесікті, бір қолымен әлемді тербетеді» деген сөз бар. Ертең ана атанып, бесік тербететін қыздарымызды дәл қазірден бастап жөнге салмасақ, «қолымызды мезгілінен кеш сермейтініміз» ақиқат. Өйткені келешек тірегі жас ұрпақты дүниеге әкелетін де, тәлім-тәрбие беретін де осы қыз бала. Қыз –тұтас бір ұлттың ар-намысы. Өзге елдің алдында ар-намысымыз аяққа тапталмаса дейміз.
Нұрбақыт МҰСАТИЛЛАҰЛЫ