Агросектордың өркендеуі ауылмен тығыз байланысты

ҚОЛЫ ҚИМЫЛДАҒАННЫҢ АУЗЫ ДА ҚИМЫЛДАЙДЫ

Ауылдық елді мекендерді дамыту, ауыл тұрғындарының табысын арттыру, тұрғындардың жайлы өмір сүруіне жағдай жасау мемлекеттің басты назарында тұрған мәселе. Бұл тұрғыда ауылдық елді мекендердің әлеуметтік-экономикалық жағдайын көтеруге арналған сан түрлі бағдарлама тиімді жүзеге асырылуда.

Сонымен бірге мемлекет тарапынан ауыл жастарын қолдауға бағытталған бірқатар бағдарламалардың жүзеге асырылып жатқанын да жоққа шығаруға болмайды. Белгілі бір мекеме, шаруашылық немесе кәсіпкер жұмысшы күшіне мұқтаж болған жағдайда, ауылдық округ әкімдігі аудандық мансап орталығы арқылы «Жастар тәжірибесі», «Дипломмен – ауылға!», «Алғашқы жұмыс орны», «Күміс жас» сынды жобалар мен бағдарламалар аясында жұмыссыздарды еңбекке тартуға ықпал етеді. Бұдан бөлек, «Ауыл – ел бесігі» және басқа да мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде құрылыс, жөндеу жұмыстары қолға алынғанда, жергілікті тұрғындар уақытша болса да табыс табу мүмкіндігіне ие болады. Ал жаңа әлеуметтік немесе өндірістік нысандар іске қосылса, бірқатар адам тұрақты жұмыспен қамтылады.

Алайда осындай мүмкіндіктерге қарамастан, ауылда тұрақты табыс көзін таба алмай жүрген жандар әлі де болса бар. Олардың кейбірі ұсынылған еңбекақыны азсынса, енді бірі ақылы қоғамдық жұмыстарға қырын қарап, өзіне лайық көрмейтінін ашық айтады.

Дегенмен ауылдық жерде ресми мекемеде қызмет атқармай жүргендердің барлығын бірдей жұмыссыз деу қате. Көптеген ауыл тұрғындары өз күнін өз еңбегімен көріп жүр. Бірі қорасындағы азын-аулақ малын қарап, соның есебінен нәпақасын айырып отырса, енді бірі көрші-қолаңмен келісіп, ақысына мал бағады, құрылыс жұмыстарын атқарады, отын-су тасиды, шөп шауып, балық аулайды. Кейбірі жеке көлігімен ауданға, облыс орталығына адам тасып пайда табады. Мұндай адамдар өзін-өзі жұмыспен қамтығандар қатарына жатады. Сонымен қатар денсаулығы жарамды бола тұра, еңбекке араласпай, ата-анасының немесе отбасының өзге мүшелерінің табысына сүйеніп отырғандар да кездеседі. Алайда ел ішінде нағыз масылдықты өмір салтына айналдырғандар көп емес. Осындай жатыпішерлер еңбекпен күн көріп, бала-шағасын жеткізіп жүрген азаматтарға қарап бой түзесе, қоғам үшін де, өзі үшін де пайдалы болатыны анық.

Жалпы «Малдының беті жарық, малсыздың беті көн шарық» деген халық даналығын жадынан шығармайтын ауыл халқы адал еңбектің ғана адамды берекеге жеткізетінін жақсы түсінеді. Еңбек ердің мерейін өсіріп, тұрмысты түзейтін басты күш екенін ата-бабаларымыз ілгеріде-ақ ұрпағына өсиет етіп қалдырған. Бүгінде ынтымағы жарасқан, дау-дамайдан аулақ, әр істі ақылдаса отырып атқаратын ауылдардың ішкі бірлігі де, сыртқы салтанаты да жарасым тапқан.

 

ҰЛАНБЕЛ – ЖҰРТҚА ЖАЙЛЫ МЕКЕН

Қазіргі таңда кез келген елді мекенде көшелер жөнделіп, қоғамдық орындар жаңарып, саябақтар бой көтеріп, ауылдардың ажары ашыла түсуде. Шағын және орта бизнестің, сондай-ақ іргелі шаруашылықтардың дамуы ауылдың тамырына қан жүгіртіп, тіршілік дүбірін қыздыруда. Осындай оң өзгерістердің нәтижесінде еңсесі тіктелген, тіршілігі қызған ауылдар облыс аумағында жылдан-жылға көбейіп келеді. Соның бірі – Мойынқұм ауданына қарасты Ұланбел ауылдық округі.

Сарысу ауданымен шекаралас жатқан Ұланбел ауылы бұрынғы КСРО дәуірінде Шу қаракөл қой совхозы болған екен. Қазіргі таңда ауылдық округте 977 тұрғын бар.

Жалпы жұртшылық ауылда мал және егіншаруашылығымен, кәсіпкерлікпен айналысу арқылы күнелтіп жатыр, – дейді ауылдық округ әкімі Еркебұлан Абасов.

Ауыл әкімінің айтуынша, жалпы ауылдағы адамдардың 350-і экономикалық тұрғыда белсенді болып саналалады. Тұрғындардың 888-і жастар мен оқушылар, 89-ы зейнеткер.

 

ЖАСТАРДЫҢ АУЫЗБІРШІЛІГІ МЫҒЫМ

«Ұланбел Қоры» жігіттеріне бастамашы болып жүрген ауылдық округ әкімі аппаратының бас маманы Талғат Үсембаев ауыл жастарына да бағыт-бағдар сілтеп, азаматтық танытуда. Қор жігіттерін маңайына топтастыру арқылы игі істер атқаруды жүйелі түрде қолға алған. Атап айтар болсақ, орталық Сәкен Сейфуллин көшесінің бойында орналасқан Ұланбел мешіті осындай жолмен бой көтеріпті. Оның қасына құдайы тамақ, ас беру секілді жиын өткізуге арналған қатымхана салынып, оған ас ішуге қажетті, яғни ыдыс-аяқ, қазан-ошақ алынып, мешіт қауіпсіздігін сақтау мақсатында 4 бейнебақылау камерасы орнатылыпты. Ауылдың сыртында орналасқан қорым басына қыс маусымында қабыр қазатындардың жылы жерде тамақтануы, жылынуы үшін үйшік салынып берілсе, ауылға кіреберіс 6 шақырым автожолдың екі жақ бетіне қара ағаш көшеттері отырғызылыпты.

Ұланбел ауылындағы еңбек жағдайына қарасақ, ауыл тұрғындарының басым бөлігі әртүрлі салада нәпақасын тауып жүр. Бүгінде бюджеттік мекемелерде шамамен 250 адам тұрақты жұмыс істейді. Бұдан бөлек, 28 адам шаруа қожалықтарында еңбек етіп, мал және егіншаруашылығымен айналысуда.

Ауылда ақылы қоғамдық жұмыстарға тартылған 10 адам бар. Сонымен қатар өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтардың саны 114-ке жетіпті. Олар мал бағып, ұсақ шаруамен айналысып немесе әртүрлі қызмет көрсетіп, отбасын асырауда.

Ұланбелде көпбалалы отбасылар да аз емес. Бүгінде ауылда алтын құрсақты, күміс алқалы 55-тен аса отбасы тұрады. Соның ішінде атаулы әлеуметтік көмек алып отырғаны небәрі бір отбасы ғана. Бұл ауыл халқының басым бөлігі өз еңбегіне сүйеніп, өз күнін өзі көріп отырғанын аңғартады.

Негізгі мәселе – ауылдық жерлердегі білікті педагог кадрлардың тапшылығы. Десе де бұл мәселе ауылда еңбек еткісі келетін жастарға айтарлықтай мүмкіндік беретін бірегей бағдарламаның бірі – «Дипломмен – ауылға!» атты мемлекеттік бағдарлама арқылы шешілуде. Мысалы, Махаббат Алшынбай 1984 жылы 10 қазанда Сарысу ауданы, Жайлаукөл ауылында қарапайым, көпбалалы отбасында дүниеге келген екен. Әкесі Аңламас бірнеше жыл Жайлаукөл совхозында беделді қызмет атқарса, анасы Сайлаукүл есепші маман болып еңбек етіпті.

Ал ауылдық округтің ардагерлер кеңесінің төрағасы Есенғали Атабаев ауылға келген жас мамандар кадр мәселесінің шешілуіне ықпал етумен қатар, түрлі саланың дамуына тың серпін берететін айтады.

 

ЖҰМЫССЫЗ ЖҮРГЕНДЕР АЗ

Ақсақалдың айтуынша, Ұланбелде ауылдықтардың жұмыспен қамтылуына септігін тигізіп отырған жеке кәсіпкерлер жетерлік. Мемлекет ұсынған оңтайлы мүмкіндіктерді пайдалана отырып, ауыл ішінде өз кәсібін дөңгелетіп отырған азаматтар өз ісіне жетік. Мәселен ауыл тұрғыны, жеке кәсіпкер Жанкелді Пірімжан азық-түлік дүкенін ашып, 3 адамды тұрақты жұмыспен қамтып, халықтың ықыласына бөленуде. Сол секілді жеке кәсіпкер Бейбіт Рахымжанова 150 орынға арналған «Аяна» кафесін ашып, 5 ауыл азаматын жұмыспен қамтып отыр. Сондай-ақ ауылға кіреберіс «Перекресток» қиылысы маңына ауыл тұрғыны Орман Аханбеков сұйық отын және жанар-жағармай стансасын ашып, 3 ауыл азаматы жұмысқа орналасқан.

Малшаруашылығы бойынша округ көлемінде 14 578 бас уақ мал, 2548 мүйізді ірі қара, 497 жылқы, 108 түйе бар екен. Мал азығымен қамтамасыз ету мақсатында 1500 тоннадай шөп жыл сайын дайындалатын көрінеді. «Нұр» шаруа қожалығының жетекшісі Нұрлан Ғабдулин мал азығын дайындауда ауыл маңындағы шабындық жерлер жеткілікті екенін айтады. Аталған шаруа қожалыққа тиесілі 4 отар уақ мал мен бір табын мүйізді ірі қара 5 отбасының бағымында екен. Қожалықта барлығы он малшы болса, одан бөлек 3 механизатор мен басқа да жұмысшылар еңбек етеді.

Жалпы Ұланбел ауылында көптеген адамға тұрақты жұмыс беріп, ауыл халқының күнкөрісіне үлес қосып отырған «Нұр» секілді шаруашылықтар мен жеке кәсіпкерліктер жетерлік. Ауылда жергілікті мәдениет пен дәстүрлерді сақтауға арналған түрлі іс-шаралар да тұрақты ұйымдастырылып тұрады екен. Жастарға ұлттық құндылықтарды насихаттау мүмкіндігі де мол. Міне, біз сөз еткен Ұланбел ауылының қазіргі тыныс-тіршілігі осындай. Мал бағып, күн көрісіне басқа да кәсіп түрін арқау еткен ауыл тұрғындары адал еңбектің арқасында тұрмыстық қиындықты оңай еңсеруде.

Нұрым СЫРҒАБАЕВ