«Тәртіпке бас иген құл болмайды»
Жолда жүру ережесі қиындап кетті ме, әлде өзіміз қиындатып жүрміз бе, әйтеуір жол үстінде жан тапсырған немесе жарақат алған адамдар көбеймесе, азаймай тұр. Ресми статистикаға сүйенсек, жылына 2 мыңнан аса адам жол үстінде қаза тауып, 10 мыңдаған тұрғын жарақат алады екен.
Жалпы қоғамда жолда жүру ережесі тек көлік жүргізушілеріне ғана қатысты деп ойлайтын адамдар аз емес. Ереже баршаға ортақ екенін ескермеген талай адам қауіпсіздік талаптарын сақтамағандықтан өмірімен қош айтысып жатыр. Мәселен Тараз қаласының тұрғыны Серік Махамбетов (аты-жөні өзгертілді) басынан өткен оқиғамен бөлісіп, жолда жүру ережесін қатаң сақтауға шақырды.
Ал облыстық полиция департаментінің баспасөз қызметінің ұсынған деректеріне сүйенсек, жаяу жүргіншілердің және жол жүрісіне өзге де қатысушылардың жол жүрісі қағидаларының талаптарын орындамау бойынша жыл басынан бері 7 019 құқықбұзушылық анықталыпты. Олардың әрқайсысына арнайы бекітілген заң негізінде 3 932 теңге, яғни бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салынған.
Кейінгі жылдары еліміздің жолдарында жаңа жол қатысушылары – мопедтердің пайда болғаны белгілі. Мопед жүргізушілерінің басым бөлігі жастар және кәмелетке толмағандар. Көптеген жас қос дөңгелекті көліктен келетін қауіпті ескермей, қыршын кетіп жатыр.
Қазір мопедті жүргізу туралы заңға өзгертулер енгізіп, оны тіркеу қолға алынуда. Бұл да қауіп деңгейін төмендетіп, қайғылы оқиғалардың алдын алу үшін жасалуда. Жуырда Ішкі істер министрлігінің ресми өкілі Шыңғыс Алекешов мопедтерді тіркеу туралы айтқан болатын. Оның сөзінше «Жол жүрісі туралы» Заңға сәйкес мопедті басқару үшін А1 санаты бар куәлік қажет. Егер жүргізушінің А немесе В санатындағы куәлігі болса, ол да мопедті басқара алады.
Мопедтерге мемлекеттік тіркеу нөмірлерін беру қолданыстағы заңнамалық нормаларға сәйкес автоматтандырылған жүйе арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте нөмірлік белгіні таңдау процесі адамның араласуынсыз, жүйенің алгоритмі негізінде жүргізіледі. Биылғы жылдың 5 сәуірінен бастап мемлекеттік тіркеуден өтпеген мопедтерді басқаруға заң жүзінде тыйым салынады. Егер құқық қорғау органдары мұндай фактілерді анықтаса, онда әкімшілік шаралар қолданылады. Атап айтқанда Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 590-бабының 2-тармағына сәйкес тіркеуден өтпеген көлік құралын басқару әкімшілік құқықбұзушылық болып саналады. Мұндай әрекет үшін құқық бұзушыға 10 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде айыппұл салынады.
Жол қауіпсіздігін сақтау – өзіңіздің де, өзгенің де өмірін қорғау. Сол себепті кез келген жағдайда қауіпсіздікті бірінші орынға қойып, заң талаптарын қатаң сақтауымыз тиіс. Сондай-ақ жақындарымызға мұны ескертуіміз қажет.
Мұқағали БАЛТАБАЕВ